Orgel

Met een concert op donderdag 5 maart 1998 door Luuk Sikkema is het gerestaureerde Thomas/Philpott-orgel in gebruik genomen. Dit orgel is afkomstig uit Exeter (Engeland) waar hij geel is gerestaureerd en van een nieuwe kas voorzien door F.R. Feenstra te Grootegast. Qua klank draagt het orgel kenmerken van de Pre-Victoriaanse periode.

KADOELEN

Dispositie
Onder dispositie verstaan we het geheel van registers (stemmen), dat een orgel bevat. Bij de samenstelling van een dispositie streeft men naar een verscheidenheid van klankkleuren in diverse maten (voethoogten). De totaalklank van het orgel dient een geheel te vormen. Het samenstellen van een goede dispositie is dan ook geen eenvoudige taak. Voor een organist is het dan ook van belang om precies te weten welke registers een orgel precies heeft, want dit is bij ieder orgel verschillend. Hieronder vind u het geheel van de registers:

Great:
Open Diapason 8 ft. T
Stopped Diapason (metal) 8 ft. T
Dulciana (af c0) 8 ft. T
Principal 4 ft. T
Twelfth 3 ft. ±1830 *
Fifteenth 2 ft. T
Sesquialtra & Cornet 3-4r. E
Trumpet 8 ft. E (?)
Choir:
Double Diapason 16 ft. ±1830
Open Diapason 8 ft. ±1830 *
Stopped Diapason (wood) 8 ft. ±1830 *
Principal 4 ft. ±1830 *
Fifteenth 2 ft. ±1830 *
Cornet Treble 2 r. E
Cremona 8 ft. Hawker (?)
 

 

Pedal:
Bourdon 16 ft.
Stopped Diapason 8 ft.
 

 

Sesquialtra & Cornet:
C: 13/5 , 11/3 , 1
c1: 22/3 , 2 ,13/5 , 11/3
g 2: 4, 22/3 , 2
 

 

Cornet Treble Choir:
22/3 , 13/5
T= Thomas
E= G.P. England ±1815
*=pijpwerk afkomstig van een
éénmanualig instrument


G
eschiedenis van het instrument
William Thomas bouwt in 1829 een waarschijnlijk éénmanualig instrument voor St.Petrock’s Church te Exeter. Over deze Thomas is vrijwel niets bekend. Aan het orgel wordt gewerkt door Hawker (1866) en Henry Speechley (1875). In 1881 bouwt J. Philpott een nieuw instrument met Great, Swell en Pedal Organ, waarbij het pijpwerk van Thomas wordt gebruikt voor het Great.In 1997/98 is het instrument gerestaureerd door F.R. Feenstra te Grootegast, en geplaatst in de Gerformeerde Kerk (vrijgemaakt) te St. Jansklooster (Overijssel). De restauratie omvatte de volgende werkzaamheden:

1. algeheel herstel; klanktechnisch werd het Thomas-pijpwerk als uitgangspunt genomen vanwege het unieke karakter van dergelijk oud pijpwerk;
2. reconstructie van de opsneden van het Thomas-pijpwerk;
3. vervanging van het latere pijpwerk door bijpassend oud pijpwerk uit voorraadde restaurateur;
4. verandering van de kelen van de tongwerken, die beaked worden gemaakt (met afgeschuinde voorzijde), zoals gebruikelijk rond 1830, om de klank meer boventoon te geven;
5. toevoeging van een stopped diapason op het pedaal;
6. vervaardiging van een nieuwe kas met een klassiek-engels front met vier torens;
7. het leggen van een stemming met twee bijna reine tertsen volgens dit schema (Wm waarden):

C# + 12,5 F + 3,5 A + 5 C#
G# + 12,5 C + 1 E + 7,5 G#
D# + 9 G + 1 B + 11 D#
A# + 6 D + 3 F# + 12 A#